U woont in Nederland en gaat in Duitsland studeren

Heeft u een niet-Duits diploma of certificaat? Dan kunt u uw diploma laten waarderen. Een diplomawaardering beschrijft met welk Duits diploma uw diploma vergelijkbaar is.

Wilt u verder studeren in Duitsland? Of wilt u na uw opleiding in Nederland gaan werken? Dan is het belangrijk om te weten wat uw diploma of behaalde studiepunten waard zijn. Soms wordt uw diploma’s automatisch erkend. De regels zijn niet in elk gewest hetzelfde, bekijk daarom goed wanneer er wel een erkenning nodig is.

Voor studiepunten is er binnen Europa een Europees studiepuntensysteem (ECTS). Dit helpt studenten om in het buitenland te gaan studeren.

Weet u al dat u in Duitsland een opleiding wilt volgen, maar heeft u hulp nodig bij het vinden van de juiste studierichting en plaats? Dan vindt u meer informatie op de website van de Bundesargentur für Arbeit.

In Duitsland moet u vaak solliciteren voor een opleiding. De termijn voor een sollicitatie is meestal tot 1 jaar voor de start van de opleiding. Voor meer informatie over de aanmeldprocedure en toelatingseisen kunt u terecht bij de onderwijsinstelling.

Hoe zich kunt aanmelden hangt af van de soort opleiding.

Aanmelden bij een mbo-opleiding 

Gaat u een mbo-opleiding (Berufsausbildung) volgen? Zoek dan eerst een werkgever. U wordt dan niet als student maar als werknemer gezien.

Aanmelden bij een hogeschool of universiteit

Gaat u een studie volgen aan een hogeschool of universiteit? Schrijf u dan in bij de gewenste hogeschool of universiteit. Soms moet u verplicht solliciteren voor een studie. Dan kunt u zich pas inschrijven als u bent toegelaten. Let op welke termijnen gelden voor de aanmelding zodat u op het gewenste moment kunt starten.

Check de toelatingseisen

De toelatingseisen voor opleidingen in Duitsland zijn anders dan in Nederland. Vraag bij de onderwijsinstelling waar u wilt gaan studeren na wat de toelatingseisen zijn. Zo voorkomt u dat u met uw diploma niet wordt toegelaten.

Voor veel opleidingen heeft u bepaalde wiskundige vaardigheden of een goed begrip van tekst nodig. Met de kennistests van Studiencheck ziet u of u de gevraagde kennis heeft voor de gewenste opleiding. Heeft u de test voor uw gewenste opleiding gemaakt? Dan ontvangt u een certificaat van deelname met uw resultaten. Zorg ervoor dat u het certificaat bij de documenten van de sollicitatie voegt.

Heeft u een nationaliteit  van een land van de Europese Economische Ruimte (EER ) of Zwitserland? Dan hoeft u geen werk- of verblijfsvergunning aan te vragen voor een opleiding in Duitsland. U kunt naar Duitsland reizen en verblijven met uw geldige paspoort of identiteitskaart.

Heeft u de nationaliteit van een ander land? Dan kunnen de regels voor u anders zijn. Kijk voor meer informatie op de website van het Auswärtiges Amt.

Inschrijven bij een mbo-opleiding

Als het leerbedrijf u aanneemt, tekent u een Ausbildungsvertrag. Daarvoor zal het leerbedrijf bewijsstukken vragen. Bijvoorbeeld uw diploma van de middelbare school en uw identiteitsbewijs . U wordt dan als werknemer gezien en moet de Nederlandse zorgverzekering stoppen. Het leerbedrijf schrijft u in bij de onderwijsinstelling waar u theoretisch onderwijs krijgt. 

Inschrijven bij een hogeschool of universiteit

Nadat u heeft gesolliciteerd voor een studie, schrijft u zich in. U kunt zich inschrijven zodra u bericht krijgt dat dit mogelijk is. Voor de aanmelding (Immatrikulation) heeft u vaak bewijsstukken nodig. Bijvoorbeeld dat u de gevraagde vooropleiding en taalvaardigheid heeft.

De onderwijsinstelling kan voor de toelating aan een opleiding een bepaald niveau aan taalkennis verlangen. Informeer bij de onderwijsinstelling of een taaltoets nodig is en welke eisen daarvoor gelden.

Wilt u op kamers gaan in de buurt van de onderwijsinstelling? Informeer bij uw onderwijsinstelling hoe u dat het beste kunt aanpakken. Een studentenkamer kunt u via een plaatselijke publiekrechtelijke instelling (Studierendenwerke) krijgen. Deze bemiddelen ook woningen of kamers op de particuliere markt.

Duitsland heeft weinig betaalbare woningen in grote steden en universiteitssteden. Ook zijn er weinig studentenkamers, zeker aan het begin van een semester . Begin daarom zo snel mogelijk met het zoeken naar woonruimte. 

Soms kunt u Wohngeld van de Duitse overheid krijgen. Dit is is een financiële bijdrage in de huurkosten. Kijk of u voldoet aan de voorwaarden voor Wohngeld.

Ook voor opleidingen buiten Nederland kunt u via de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) studiefinanciering krijgen als u aan de voorwaarden voldoet. 

Volgt u een volledige opleiding in Duitsland? Dan kunt u misschien van de Duitse overheid studiefinanciering (BAföG) krijgen. BAföG kan voor de eerste opleiding betaald worden als aan de voorwaarden wordt voldaan. Het gaat om een opleiding aan scholen voor beroepsonderwijs, hogescholen, academies en universiteiten. Een voorwaarde is dat u volgens de regels van BAföG in Duitsland woont. 

Naast een studiefinanciering kunt u misschien een beurs of subsidie krijgen. Krijgt u meerdere vergoedingen? Informeer dan bij de organisatie waar u de financiële vergoeding krijgt of dit invloed op elkaar heeft.

Kunt u van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) studiefinanciering krijgen? Dan kunt u van DUO ook een vergoeding krijgen voor reiskosten. U kunt kiezen voor het studentenreisproduct voor reizen binnen Nederland of voor de ov-vergoeding. Bij de ov-vergoeding krijgt u een vast bedrag per maand. 

Krijgt u de Duitse studiefinanciering (BAföG)? Een onderdeel van het BAföG is een vergoeding van reiskosten. Bij sommige Duitse universiteiten is een ov-kaart inbegrepen in het collegegeld. Hiermee mogen studenten reizen met het openbaar vervoer in (een deel van) Duitsland.

Check uw e-mailadres bij DUO

Als u vanuit Duitsland zaken wilt regelen bij DUO gaat dit heel makkelijk via Mijn DUO. Check in Mijn DUO of uw actuele mailadres bekend is. Wilt u geen berichten missen? Geef dan aan dat u de post digitaal wilt ontvangen.

Gaat u een mbo-opleiding volgen? Dan hoeft u geen collegegeld te betalen.

Bij een privé universiteit moet u meestal collegegeld betalen.

Alle universiteiten vragen voor elk semester collegegeld. Dit moet u meestal betalen wanneer u zich voor het eerst inschrijft of inschrijft voor het komende semester. De hoogte van het collegegeld verschilt per universiteit. Het collegegeld omvat administratiekosten en een sociale bijdrage. De sociale bijdrage gaat naar de studentenvereniging die diensten financiert zoals de kantine of de studentenwoningen.  

Bij sommige universiteiten is een ov-kaart inbegrepen in het collegegeld. Hiermee mogen studenten reizen met het openbaar vervoer in (een deel van) Duitsland.

Gaat u langer dan 8 maanden in 1 jaar een opleiding volgen in Duitsland? Dan moet u zich in Nederland laten uitschrijven bij de gemeente. 

Blijft u langer dan 3 maanden in Duitsland? Dan moet u zich binnen 2 weken na de verhuisdatum inschrijven bij de gemeente in Duitsland (Einwohnermeldeamt). Ook verhuizingen binnen Duitsland en vertrek uit Duitsland, moet u binnen 2 weken melden bij de gemeente.

Met uw Nederlandse DigiD kunt u zich vaak aanmelden bij de online dienstverlening van organisaties van de overheid in Duitsland. Dit heet ook wel Europees inloggen of eIDAS.

Als u in Duitsland woont, heeft u geen recht op Nederlandse huurtoeslag . Huurtoeslag geldt alleen voor een huurwoning in Nederland.

Huurt u ook een woning in Nederland? Check dan of u huurtoeslag kunt krijgen van de Dienst Toeslagen. Huurt u een kamer in een studentenhuis en deelt u voorzieningen? Dan kunt u meestal geen huurtoeslag krijgen.

Misschien kunt u huurtoeslag (Wohngeld) uit Duitsland krijgen. Heeft u recht op studiefinanciering van de Duitse overheid (BAföG)? Dan krijgt u meestal geen Duitse huurtoeslag.

Studeert u in Duitsland en werkt u niet? Dan blijft u in Nederland verzekerd. Met de Europese zorgpas (EHIC) krijgt u tijdens uw verblijf in Duitsland acute zorg die niet gepland was en zorg die vanwege een chronische ziekte nodig is. 

Gaat u naast uw opleiding in Duitsland werken? Dan moet u uw Nederlandse zorgverzekering opzeggen. 

Loopt u stage? Vraag dan het stagebedrijf of de stage als werk wordt gezien. Als uw stage als werk wordt gezien, moet u uw Nederlandse zorgverzekering opzeggen. 

Wilt u zeker weten wat in uw situatie geldt? Neem contact op met uw Nederlandse zorgverzekeraar.

Als u een zorgverzekering in Nederland heeft, kunt u zorgtoeslag aanvragen bij de Dienst Toeslagen. De zorgtoeslag is een financiële tegemoetkoming in de vaste premie die u maandelijks aan uw zorgverzekeraar betaalt. Hoeveel zorgtoeslag u krijgt, hangt af van uw inkomsten.

Woont u in Nederland en gaat u in Duitsland studeren of stage lopen? Dan kan dat gevolgen hebben voor uw zorgtoeslag. Verandert uw situatie, bijvoorbeeld uw inkomen of uitkering? Dan moet u de toeslag tijdig aanpassen of stopzetten om te voorkomen dat u toeslag moet terugbetalen.

Heeft u andere inkomsten? Dan is het is belangrijk om te controleren of u recht houdt op deze inkomsten. Een goede controle zorgt voor overzicht van uw financiële situatie en voorkomt dat u geld moet terugbetalen. Neem contact op met de organisatie waar u de inkomsten van krijgt om te kijken of de betaling door kan blijven lopen.

Studenten met een beperking, geestelijke of niet-genezende ziekte hebben recht op aanpassingen zodat zij gelijkwaardig kunnen studeren.

Gaat u naast uw opleiding in Duitsland werken of stage lopen? Dan moet u in het volgende kalenderjaar een aangifte inkomstenbelasting invullen in Duitsland. Zolang u als inwoner van Nederland wordt gezien, moet u ook aangifte inkomstenbelasting in Nederland doen.

Nederland en Duitsland hebben een belastingverdrag gesloten om dubbele belasting te voorkomen. Dat betekent dat u niet in 2 landen belasting hoeft te betalen over hetzelfde inkomen. Heeft u hier vragen over? Bel dan met de Belastingtelefoon Buitenland van de Belastingdienst of met de Duitse Belastingdienst (Finanzamt). Ga na of u kosten in verband met uw opleiding als aftrekpost (Werbungskosten) kunt gebruiken.

Tijdens uw opleiding in Duitsland heeft u misschien medische zorg nodig, bijvoorbeeld van een huisarts, tandarts of in een ziekenhuis. Hoe u dan zorgkosten declareert , hangt af van waar u verzekerd bent. 

Heeft u een zorgverzekering in Nederland? Neem dan contact met met uw zorgverzekeraar. 

Heeft u geen zorgverzekering in Nederland? Neem dan contact met uw Krankenkasse.

Pensioen is natuurlijk iets voor later. Maar later komt altijd sneller dan u denkt.

Zolang de Sociale Verzekeringsbank (SVB) u als inwoner van Nederland beschouwt en u niet in Duitsland werkt of stage loopt, bouwt u in Nederland AOW op.

Gaat u in Duitsland werken of stage lopen? Dan bouwt u in Nederland geen AOW op. Meestal bouwt u in Duitsland pensioen (Deutsche Rente) op bij de Deutsche Rentenversicherung (DRV).

Loopt u stage in Duitsland? Vraag uw stagebedrijf of u als stagiair of werknemer wordt gezien. Als stagiair blijft u AOW opbouwen. Als werknemer bouwt u Altersrente op en moet u een Duitse zorgverzekering afsluiten. De Nederlandse zorgverzekering moet u stoppen.