Oproep 1 Naar een toekomstbestendige en uitvoerbare AOW

Wij agenderen al jaren de onhoudbaarheid van de leefvormensystematiek. Met inmiddels 21 leefvormen biedt deze systematiek burgers geen zekerheid. Regels zijn niet begrijpelijk en te complex voor zowel burgers als uitvoering. Daarnaast weerhoudt de leefvormensystematiek AOW-gerechtigden om samen te gaan wonen en/of mantelzorg te gaan verlenen. Dat kan gewoon niet de bedoeling zijn, zeker met de druk op de woningmarkt en de zorg, het groeiende aantal AOW-gerechtigden en toenemende internationalisering.

In deze zesde knelpuntenbrief vragen we hier bij de politiek opnieuw aandacht voor. Want het kan en moet eenvoudiger. Wij zien een fundamenteel vereenvoudigde AOW als stip op de horizon. De hoogte van de AOW is hierbij losgekoppeld van de manier waarop mensen samenleven. Daarmee wordt de AOW toekomstbestendig en uitvoerbaar. Wij roepen de politiek op hier werk van te maken, zodat we u nu en straks nog goed kunnen bedienen. Hierbij moeten de kennis en expertise van ons als uitvoerder van de AOW en de ervaring van AOW-gerechtigden zelf worden betrokken. Het is onze gezamenlijke opgave dat er keuzes worden gemaakt die houdbaar en uitlegbaar zijn, en vooral geen nieuwe complexiteit toevoegen.

Als eerste, grote stap pleiten we voor de invoering van een objectief partnerbegrip voor de AOW. We roepen de politiek daarbij op om dit partnerbegrip ook toe te passen in de Aanvullende Inkomensondersteuning voor Ouderen (AIO). Deze harmonisatie van het partnerbegrip biedt burgers zekerheid en duidelijkheid en zorgt voor meer eenvoud in de uitvoering.

De invoering van het objectief partnerbegrip in de AOW leidt tot meer zekerheid voor u en een eenvoudigere uitvoering. Daarnaast heeft het een positief effect op bredere maatschappelijke opgaven zoals de krappe woningmarkt en de druk op de zorg. Er is breed draagvlak voor deze vereenvoudiging en wij zetten ons in om dit al in 2028 te kunnen implementeren.

Wij roepen de politiek op nú te investeren in de invoering van het objectief partnerbegrip en middelen beschikbaar te stellen, en daarmee bovenstaande voordelen voor burgers, de uitvoering en maatschappij te realiseren.

• Meer zekerheid en duidelijkheid voor burgers: een eenduidig, geharmoniseerd partnerbegrip en een begrijpelijke uitkomst op basis van objectieve, duidelijke criteria.
• Minder gedetailleerde informatie van burgers nodig (die vaak niet beschikbaar is in (inter)nationale bronnen van de overheid).
• Niet meer bij burgers achter de voordeur hoeven kijken. Dit is nu een grote belasting voor burgers zelf én voor de uitvoering.
• Neemt belemmeringen weg voor samenwonen en verlenen van mantelzorg.
• Een positief effect op de woningmarkt: naar verwachting 1500-2600 vrijkomende woningen per jaar.
• Een besparing op onze uitvoeringskosten.

Demografische ontwikkelingen maken het noodzakelijk om te blijven nadenken over een robuuste, uitvoerbare en betaalbare AOW die losstaat van leefvormen en die past bij de ontwikkelingen op zorggebied en het terrein van wonen.  

De prognose voor de komende twintig jaar is:  

• Het aantal AOW-gerechtigden neemt toe van 3.694.623 naar 4.650.094. 
• Het aantal AOW-gerechtigden in het buitenland neemt toe van 330.800 naar 499.805.
• Het aantal alleenstaanden neemt toe van 1.402.963 naar 1.979.923.